Mu ciputulwa ca miti na fimbi ifya bumi,amakopeni ayabulamo ifyakufwalani musango umo uwa misango ya miti iyalundwako. Bakwata ifya kupangapanga ifya misango yalekanalekana ifya miti ikola, ica kuti abalwele kuti bakwata. E ico, bushe ifipe fya kufwala ifyabulamo ifya kufwala fya gelani fyalicingililwa?
Ukufuma ku mimwene ya fipe fya kupangapanga, ifipe fya kufwala ifyabulamo ifya kufwala fyapangwa ukufuma ku gelanin. Goliatin ni protein iyafumishiwamo ukufuma ku cifuba mu nkanda ya nama na mu mafupa, kabili ilikwata ukulingana bwino bwino no kuonaika. Iciputulwa ca pa muulu(2- ifipe fya kufwala ifya fye filabomfya ifipe ifya kupangapanga ififikilisha ifya kulya(3)}eshiwa nelyo ukubomfya imiti ikola(4. Bapita mu nshila sha kupanga ishakosa pa kushininkisha ukuti balisanguluka no kucingililwa. Mu makwebo ya lyonse aya kupanga, ukufuma ku fipe fya kupangapanga ukufika ku kupanga ifipe, kuli inshila ya kucenjelamo iyalinga kuli cila ciputulwa, ukutungulula amakwebo pa filangililo pamo nga intulo, ubusangu, na mu fipe ifyafina ifya gelanin ukushininkisha ubucingililo bwa fipe fya kufwala.
Mu nshita ya kupanga no kupanga, ifibombelo fya kupanga ifya muno nshiku ne mibombele ya kupanga iyashintililwapo yalicilapo ukucingililwa ku kucingililwa kwa fipe fya kufwala. Iciputulwa ca mulimo wa kupanga ifintu ilingi line cibomba mu ncende iya busaka pa kuti ifintu fibe bwino. Intampulo sha kupanga ifipe, ukuyuma, no kupaka fyonse ficitwa bwino bwino ukulingana ne mibombele yalinga iya kubomfya pa kushininkisha ukuti imibele ya ku mubili no kutekanya kwa ma kemikali ukwa fipe fya kufwala. Na kabili, ubufumo bwa cibumba ubwa fipe fya kufwala bwalipalana, ubu kuti bwacingilila bwino bwino ifiputulwa fya miti ikola ifya mukati no kuficingilila ku kufiita, ukukonkoloka, na fimbi.
Na lyo line, kuli na ma gelanin ayabulamo nangu cimo aya mutengo uubi pa mutengo. Abashitisha bamo abashaishiba ifya kulya, mu kwesha ukucefyako indalama, ukubomfya ifipe ifinono ifya gelanin kabili kuti balundako ifintu ifibi. Ifi fipe fya musango yo tafyakuma fye ubusuma bwa miti lelo kuti fyaleta amafya ku bumi bwa muntu. E ico, ilyo abashita bashita imiti ne fya kunwa ifya bumi, balingile ukusalapo ukufuma ku nshila shalinga no kubika amano ku mashiwi pamo nga impendwa ya fipe fya kupanga no bushiku bwa kupwishishapo ifipe pa kuti mwingashita ifipe fya bufi nelyo ifya bufi.
Mu kupalako, gelans ya gelani iyabulamo ifya kulya ififikilisha ifipimo fyalicingililwa kabili ifipeela ubusuma bwa kunwa imiti. Lelo, na kabili tulingile ukuba abacenjela kabili saleni ifipe ifyashintililwapo pa kushininkisha ukuti ukubomfya kwa miti kwacingililwa. Nga ca kuti muli ne fya kufwaya ifya gelanin ifyabulamo ifya kufwala, mwapokeleni ukulanshanya na Kornin.
